भारत हा विविध सण, परंपरा आणि संस्कृतीने समृद्ध असलेला देश आहे. वर्षभर अनेक सण साजरे केले जातात, पण त्यापैकी माझा सर्वात आवडता सण म्हणजे दिवाळी. दिवाळीला दीपावली असेही म्हणतात. “दीपावली” म्हणजे दिव्यांची ओळ. हा सण अंधारावर प्रकाशाचा, वाईटावर चांगल्याचा आणि अज्ञानावर ज्ञानाचा विजय दर्शवतो. दिवाळीचा सण माझ्यासाठी आनंद, उत्साह, नवीन कपडे, फराळ, कुटुंबासोबतचा वेळ आणि घरभर पसरलेला दिव्यांचा प्रकाश घेऊन येतो.
दिवाळीचा सण हिंदू धर्मात अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. भगवान श्रीरामांनी रावणाचा पराभव करून अयोध्येत परतल्यानंतर अयोध्यावासीयांनी दिवे लावून त्यांचे स्वागत केले, अशी रामायणातील प्रसिद्ध कथा आहे. तसेच धनत्रयोदशी, नरक चतुर्दशी, लक्ष्मीपूजन, पाडवा आणि भाऊबीज असे दिवाळीचे विविध दिवस आहेत. लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी देवी लक्ष्मी आणि कुबेर यांची पूजा केली जाते.
संपत्तीबरोबरच घरात सुख, समृद्धी आणि शांती नांदावी, अशी प्रत्येकाची इच्छा असते. व्यापारी वर्गासाठीही लक्ष्मीपूजनाला विशेष महत्त्व आहे.दिवाळीच्या सुंदर वातावरणाचे वर्णन करणाऱ्या ओळी मला खूप आवडतात—“दिव्यांच्या या प्रकाशात,उजळू दे जीवनाची वाट,दूर जाऊ दे अंधार सारा,सुख-समृद्धी येऊ दे दारी.”दिवाळी सुरू होण्यापूर्वी घराची स्वच्छता केली जाते.
घरातील अनावश्यक वस्तू काढून टाकल्या जातात, साफसफाई केली जाते आणि घर सजवले जाते. दारासमोर सुंदर रांगोळी काढली जाते आणि तेलाचे दिवे लावले जातात. आकाशकंदील घराची शोभा वाढवतो. दिवाळीच्या दिवसांत चकली, करंजी, लाडू, चिवडा, शंकरपाळे यांसारखे विविध पदार्थ तयार केले जातात. मला कुटुंबातील सर्वजण एकत्र येऊन फराळ बनवतात आणि एकमेकांना फराळ देतात, हे विशेष आवडते.
गुजरातमध्ये दिवाळी आणि नवीन वर्षाचा उत्सव विशेष उत्साहाने साजरा केला जातो. पश्चिम बंगालमध्ये याच काळात कालीपूजेला विशेष महत्त्व आहे. दक्षिण भारतातील काही भागांत नरक चतुर्दशीला विशेष महत्त्व असून भगवान कृष्णाने नरकासुराचा वध केल्याची कथा सांगितली जाते. त्यामुळे भारताच्या विविध भागांमध्ये परंपरा वेगवेगळ्या असल्या तरी दिवाळीचा आनंद सर्वांना एकत्र आणतो.दिवाळीचे वैज्ञानिक महत्त्व देखील मला खूप महत्वाचे वाटते.
भारताच्या वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये दिवाळी वेगवेगळ्या पद्धतीने साजरी केली जाते. महाराष्ट्रात लक्ष्मीपूजन, नरक चतुर्दशी, दिवाळी पहाट, फराळ आणि पाडव्याला विशेष महत्त्व आहे. उत्तर भारतात दिवाळीच्या दिवशी भगवान श्रीरामांच्या अयोध्येत परतण्याचा उत्सव मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो.
दिवाळीच्या आधी घराची स्वच्छता करण्याची परंपरा स्वच्छ आणि निरोगी वातावरण राखण्याच्या दृष्टीने चांगली आहे. पूर्वीच्या काळात तेलाचे दिवे लावण्यामुळे घराभोवती प्रकाश निर्माण होत असे आणि अंधार कमी होत असे. सणाच्या काळात घर स्वच्छ ठेवणे, परिसर स्वच्छ ठेवणे आणि सकाळी लवकर उठून शरीराला अभ्यंगस्नान करणे या परंपरांचा आरोग्य आणि स्वच्छतेशी संबंध आहे. मात्र आजच्या काळात फटाक्यांमुळे होणारे वायू आणि ध्वनी प्रदूषण लक्षात घेऊन दिवाळी पर्यावरणपूरक पद्धतीने साजरी करणे गरजेचे आहे.
दिवाळीचा संबंध शेती आणि शेतकऱ्यांशीही आहे. भारतातील अनेक सणांप्रमाणे दिवाळीच्याही परंपरांमध्ये शेती, पीक, धनधान्य आणि समृद्धीला महत्त्व दिले जाते. शेतकरी वर्षभर मेहनत करून पिके घेतो आणि नवीन हंगामाच्या आशेने पुढे जातो. त्यामुळे दिवाळी हा केवळ दिव्यांचा सण नसून कष्ट, समृद्धी आणि नवीन सुरुवातीचा सण आहे.माझ्यासाठी दिवाळीचा सर्वात सुंदर भाग म्हणजे कुटुंबातील सर्वजण एकत्र येणे.
मोठ्यांचे आशीर्वाद घेणे, नातेवाईकांना भेटणे, मित्रांना शुभेच्छा देणे आणि आनंद वाटून घेणे यामुळे दिवाळी अधिक खास बनते. मला वाटते की दिवाळी साजरी करताना फक्त स्वतः आनंदी होण्यापेक्षा इतरांच्या जीवनातही आनंदाचा प्रकाश पसरवला पाहिजे. गरजू व्यक्तींना मदत करणे, पर्यावरणाची काळजी घेणे आणि कमी आवाजाचे किंवा शक्यतो फटाकेमुक्त उत्सव साजरा करणे हीच खरी दिवाळीची भावना आहे.
दिवाळी म्हणजे माझ्यासाठी प्रकाश, प्रेम, आनंद, संस्कृती आणि कुटुंबाचा सुंदर संगम आहे. या सणातून आपल्याला एक महत्त्वाचा संदेश मिळतो की कितीही अंधार असला तरी एका छोट्याशा दिव्याचा प्रकाशही तो दूर करू शकतो. म्हणूनच दिवाळी हा माझा आवडता सण आहे. प्रत्येक वर्षी दिवाळी आली की माझ्या मनात नवीन उत्साह, नवीन आशा आणि नवीन स्वप्ने निर्माण होतात. दिव्यांच्या प्रकाशाप्रमाणे आपल्या जीवनातही नेहमी ज्ञान, आनंद, प्रेम आणि सकारात्मकतेचा प्रकाश राहो, हीच दिवाळीच्या निमित्ताने माझी मनापासून इच्छा आहे.
माझा आवडता सण दिवाळी निबंध 10 ओळी
- माझा आवडता सण म्हणजे दिवाळी, ज्याला दीपावली असेही म्हणतात.
- दिवाळी हा प्रकाशाचा, आनंदाचा आणि चांगुलपणाचा सण आहे.
- दिवाळी या सणात धनत्रयोदशी, नरक चतुर्दशी, लक्ष्मीपूजन, पाडवा आणि भाऊबीज असे विविध दिवस साजरे केले जातात.
- दिवाळीच्या दिवशी घराची स्वच्छता करून सुंदर रांगोळी आणि आकाशकंदील लावले जातात.
- लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी देवी लक्ष्मी आणि कुबेराची पूजा करून सुख-समृद्धीची प्रार्थना केली जाते.
- दिवाळी या सणात चकली, करंजी, लाडू, चिवडा आणि शंकरपाळे यांसारखा स्वादिष्ट फराळ केला जातो.
- महाराष्ट्रात दिवाळी पहाट, फराळ आणि पाडव्याला विशेष महत्त्व आहे, तर इतर राज्यांत दिवाळी वेगवेगळ्या परंपरांनी साजरी केली जाते.
- दिवाळीच्या आधी केली जाणारी घराची स्वच्छता आणि दिवे लावण्याची परंपरा स्वच्छता व प्रकाशाचे महत्त्व सांगते.
- दिवाळी आपल्याला अंधारावर प्रकाशाचा आणि वाईटावर चांगल्याचा विजय होतो, हा सुंदर संदेश देते.
- दिवाळी म्हणूनच दिव्यांच्या प्रकाशाने, प्रेमाने आणि आनंदाने भरलेली दिवाळी हा माझा सर्वात आवडता सण आहे.