Krantijyoti Savitribai Phule Nibandh Marathi: क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले या भारतीय समाजसुधारणेच्या इतिहासातील एक तेजस्वी पर्व आहेत. स्त्री शिक्षण, सामाजिक समता आणि मानवतेच्या मूल्यांसाठी त्यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य समर्पित केले. आज आपण ज्या प्रगत समाजात वावरतो, त्या समाजाच्या पायाभरणीत सावित्रीबाई फुले यांचे अमूल्य योगदान आहे.
सावित्रीबाई फुले यांचा जन्म 3 जानेवारी 1831 रोजी महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील नायगाव येथे झाला. त्यांचे वडील खंडोजी नेवसे आणि आई लक्ष्मीबाई नेवसे होते. त्या काळात स्त्रियांना शिक्षण घेण्याची परवानगी नव्हती, मात्र महात्मा ज्योतिबा फुले यांच्या सहकार्याने सावित्रीबाईंनी शिक्षण घेतले आणि पुढे समाजासाठी दीपस्तंभ बनल्या.1840 साली त्यांचा विवाह ज्योतिबा फुले यांच्याशी झाला.
विवाहानंतर ज्योतिबा फुले यांनी सावित्रीबाईंना शिक्षण दिले. शिक्षणाचे महत्त्व ओळखून या दाम्पत्याने 1848 साली पुण्यातील भिडे वाडा येथे भारतातील पहिली मुलींची शाळा सुरू केली. यामुळे सावित्रीबाई फुले या भारतातील पहिल्या महिला शिक्षिका ठरल्या.
स्त्री शिक्षणाचा प्रसार करताना सावित्रीबाईंना समाजाकडून प्रचंड विरोध सहन करावा लागला. रस्त्यातून जाताना त्यांच्यावर शेण, चिखल फेकला जात असे, अपमानास्पद शब्द वापरले जात; पण या सर्व अडथळ्यांवर मात करून त्यांनी आपले कार्य अखंड सुरू ठेवले. त्यांच्या धैर्यामुळेच आज स्त्रिया शिक्षणाच्या मुख्य प्रवाहात येऊ शकल्या.
स्त्री शिक्षणासोबतच सावित्रीबाईंनी विधवांच्या पुनर्वसनासाठी, बालविवाह बंदीसाठी, सतीप्रथेच्या विरोधात आणि केशवपनाच्या अमानुष प्रथेविरुद्ध लढा दिला. सत्यशोधक समाजाच्या माध्यमातून त्यांनी समतेचा आणि मानवतेचा संदेश दिला. त्यांनी विधवा स्त्रियांच्या मुलांसाठी आश्रय दिला आणि यशवंत नावाच्या मुलाला दत्तक घेतले.
1897 साली पुण्यात प्लेगची भयानक साथ पसरली असताना सावित्रीबाईंनी स्वतःच्या प्राणांची पर्वा न करता रुग्णांची सेवा केली. या सेवेदरम्यान त्यांना प्लेगची लागण झाली आणि 10 मार्च 1897 रोजी त्यांचे निधन झाले.
सावित्रीबाई फुले या केवळ एक समाजसुधारक नव्हत्या, तर त्या स्त्री स्वातंत्र्याची प्रेरणास्थान होत्या. आजची स्त्री शिक्षित, स्वावलंबी आणि आत्मविश्वासाने जगत आहे, याचे श्रेय मोठ्या प्रमाणात सावित्रीबाई फुले यांच्या संघर्षाला जाते. अशा या क्रांतिज्योतीला कोटी कोटी नमन.
Savitribai Phule Essay 10 Lines
- सावित्रीबाई फुले या भारतातील पहिल्या महिला शिक्षिका होत्या.
- सावित्रीबाई फुले यांचा जन्म 3 जानेवारी 1831 रोजी नायगाव येथे झाला.
- सावित्रीबाई फुले यांनी स्त्री शिक्षणासाठी आयुष्यभर संघर्ष केला.
- 1848 साली पुण्यात भिडे वाडा येथे सावित्रीबाईंनी आणि जोतिबांनी मुलींची पहिली शाळा सुरू केली.
- समाजाकडून होणारा विरोध त्यांनी धैर्याने सहन केला.
- सावित्रीबाईंनी बालविवाह, सतीप्रथा व केशवपन यांना विरोध केला.
- सत्यशोधक समाजाच्या कार्यात त्यांनी मोलाचे योगदान दिले.
- सावित्रीबाईंनी विधवा व पीडित स्त्रियांसाठी आश्रय दिला.
- प्लेगच्या साथीमध्ये त्यांनी रुग्णांची सेवा केली.
- सावित्रीबाई फुले या स्त्री मुक्तीच्या खऱ्या प्रेरणास्थान आहेत.
सावित्रीबाई फुले यांना क्रांतिज्योती का म्हणतात?
सावित्रीबाईंनी समाजातील अंधश्रद्धा, अन्याय आणि स्त्री शिक्षणावरील बंधनांविरुद्ध क्रांती केली म्हणून त्यांना क्रांतिज्योती म्हणतात.
सावित्रीबाई फुले यांचे मुख्य कार्य कोणते होते?
स्त्री शिक्षणाचा प्रसार, सामाजिक सुधारणा आणि विधवा पुनर्वसन हे सावित्रीबाईंचे मुख्य कार्य होते.
भारतातील पहिली मुलींची शाळा कोठे सुरू झाली?
पुण्यातील भिडे वाडा येथे मुलींची पहिली शाळा सुरू झाली.
सावित्रीबाई फुले यांनी कोणत्या सामाजिक कुप्रथांना विरोध केला?
सावित्रीबाईंनी बालविवाह, सतीप्रथा, केशवपन आणि स्त्री शोषण या कुप्रथांना विरोध केला.
सावित्रीबाई फुले यांचा मृत्यू कधी झाला?
10 मार्च 1897 रोजी प्लेगच्या आजारामुळे सावित्रीबाईंचे निधन झाले.