आदरणीय गुरुजन वर्ग, माझे सहअध्यायी, पालक वर्ग आणि येथे जमलेल्या माझ्या बाल मित्र-मैत्रिणींनो आज मी आपणा सर्वांसमोर भारतातील एक महत्त्वाचे क्रांतिकारी नेताजी सुभाष चंद्र बोस यांच्या बद्दल काही माहिती सांगणार आहे तरी आपण सर्वांनी ते शांतपणे ऐकावे ही माझी नम्र विनंती.
“तुम मुझे खून दो, में तुम्हें आझादी दुंगा” हे वाक्य कानात घुमले की हे जबरदस्त शब्द बोलणारे आणि फक्त शब्दांच्या जोरावर सर्वांचे रक्त खवळून जाईल असे एकच व्यक्तिमत्व डोळ्यासमोर उभे ठाकते ते म्हणजे नेताजी सुभाषचंद्र बोस.
स्वातंत्र्य भीक मागून मिळत नाही; ते धैर्य, त्याग आणि बलिदानाने मिळते. आपल्या प्रत्येक तरुणाने, प्रत्येक स्त्री-पुरुषाने राष्ट्रासाठी पुढे यावे. देशासाठी काम करणे हीच खरी पूजा आहे. असे सर्वांना उद्देशून सुभाष चंद्र बोस यांनी स्वातंत्र्याच्या लढाईला सुभाष चंद्र बोस यांनी सुरुवात केली होती.
23 जानेवारी 1897 रोजी कटक, ओडिशा येथे जानकीनाथ बोस यांच्या घरी प्रभावती देवी यांच्या पोटी सुभाष चंद्र बोस यांचा जन्म झाला. सुभाष चंद्र बोस यांचे प्राथमिक शिक्षण कटक येथे झाले तर पुढील शिक्षणासाठी ते कोलकत्ता येथील प्रेसिडेन्सी कॉलेजमध्ये गेले. सुभाष चंद्र बोस यांनी इंग्लंडमध्ये जाऊन ICS (Indian Civil Services) परीक्षा उत्तीर्ण केली, पण देशसेवेसाठी ती नोकरी नाकारली.
नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांचे वडील जानकीनाथ बोस हे प्रसिद्ध वकील होते आणि आई प्रभावती बोस या अत्यंत संस्कारी व प्रेमळ होत्या. लहानपणापासूनच नेताजी अत्यंत हुशार, शिस्तप्रिय आणि देशभक्त होते.लहानपणापासूनच नेताजी अत्यंत शांत, अभ्यासू आणि आत्मविश्वासू होते. त्यांना वाचनाची खूप आवड होती. स्वामी विवेकानंद आणि रामकृष्ण परमहंस यांच्या विचारांचा त्यांच्या मनावर मोठा प्रभाव पडला. त्यामुळे त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात आध्यात्मिकता, शिस्त आणि देशासाठी काहीतरी करण्याची प्रेरणा निर्माण झाली.
नेताजींच्या मनात भारताला ब्रिटिशांच्या गुलामगिरीतून मुक्त करण्याची तीव्र इच्छा होती. त्यांनी भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसमध्ये काम केले आणि पुढे ते काँग्रेसचे अध्यक्षही झाले. मात्र, त्यांच्या विचारसरणीत आणि धोरणांमध्ये काही मतभेद असल्यामुळे त्यांनी स्वतंत्र मार्ग स्वीकारला.विचारसरणीत आणि काही नेत्यांशी मतभेद झाल्यामुळे त्यांनी काँग्रेस सोडून “फॉरवर्ड ब्लॉक” या पक्षाची स्थापना केली.
ब्रिटिश सरकारने त्यांना अनेक वेळा तुरुंगात टाकले. पण त्यांची जिद्द आणि देशभक्ती कमी झाली नाही. अखेर १९४१ मध्ये त्यांनी गुप्तपणे भारतातून पलायन केले आणि जर्मनी व नंतर जपान येथे जाऊन भारताच्या स्वातंत्र्यासाठी आंतरराष्ट्रीय मदत मिळवण्याचा प्रयत्न केला.
नेताजींनी “आझाद हिंद फौज” म्हणजेच Indian National Army ची स्थापना केली. या सैन्याच्या माध्यमातून त्यांनी भारताच्या स्वातंत्र्यासाठी सशस्त्र लढा उभारला. “तुम मुझे खून दो, मैं तुम्हें आज़ादी दूँगा” हा त्यांचा घोष आजही प्रत्येक भारतीयाच्या हृदयात देशभक्तीची ज्वाला पेटवतो. त्यांनी भारतीयांना एकत्र येऊन स्वातंत्र्यासाठी संघर्ष करण्याचे आवाहन केले.
नेताजींनी महिलांनाही स्वातंत्र्यलढ्यात सहभागी करून घेतले. त्यांनी “राणी लक्ष्मीबाई रेजिमेंट” नावाचे महिलांचे सैन्यदल तयार केले, जे त्या काळात एक अत्यंत क्रांतिकारी पाऊल होते. त्यांचे नेतृत्व, धैर्य आणि देशप्रेम हे प्रत्येकासाठी प्रेरणादायी आहे.
नेताजींच्या वैयक्तिक आयुष्यातील एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे त्यांचा विवाह. नेताजींनी ऑस्ट्रियातील एमिली शेंकल (Emilie Schenkl) यांच्याशी विवाह केला. त्या त्यांच्या जर्मनीमधील कामकाजाच्या काळात त्यांना भेटल्या. त्यांच्यात मैत्री निर्माण झाली आणि पुढे त्यांनी विवाह केला. त्यांना एक मुलगीही झाली, तिचे नाव अनिता बोस फाफ (Anita Bose Pfaff) आहे. त्या आज एक प्रसिद्ध अर्थशास्त्रज्ञ आहेत.
नेताजींच्या आयुष्यातील विशेष गोष्ट म्हणजे त्यांनी आपल्या कुटुंबापेक्षा देशाला अधिक महत्त्व दिले. स्वातंत्र्यलढ्याच्या कार्यामुळे ते अनेक वर्षे आपल्या पत्नी आणि मुलीपासून दूर राहिले. त्यांना आपल्या कुटुंबाची खूप काळजी होती, पण भारताला स्वातंत्र्य मिळवून देणे हे त्यांचे सर्वात मोठे ध्येय होते.त्यांच्या जीवनात शिस्त, वेळेचे महत्त्व आणि कठोर परिश्रम यांना खूप महत्त्व होते. ते रोज नियमित व्यायाम करत, साधे जीवन जगत आणि देशासाठी सतत योजना आखत असत.
नेताजींचे जीवन अत्यंत संघर्षमय होते. त्यांनी अनेक अडचणी आणि संकटांचा सामना केला, पण भारताच्या स्वातंत्र्याचे स्वप्न त्यांनी कधीही सोडले नाही. १८ ऑगस्ट १९४५ रोजी तैवान येथे विमान अपघातात त्यांचा मृत्यू झाला असे मानले जाते, पण त्यांच्या मृत्यूबद्दल आजही अनेक रहस्ये आहेत.
नेताजींचे जीवन आपल्याला शिकवते की देशासाठी समर्पण, धैर्य आणि दृढनिश्चय असेल तर कोणतेही ध्येय साध्य करता येते. त्यांनी आपल्या आयुष्यात अनेक संकटांचा सामना केला, परंतु कधीही हार मानली नाही. म्हणूनच ते भारताच्या इतिहासातील महान स्वातंत्र्यसैनिक म्हणून ओळखले जातात.
मित्रांनो, आज आपण स्वतंत्र भारतात जगत आहोत, ते अनेक स्वातंत्र्यसैनिकांच्या बलिदानामुळे शक्य झाले आहे. नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांचे योगदान त्यात अत्यंत महत्त्वाचे आहे. आपण त्यांच्या विचारांपासून प्रेरणा घेऊन प्रामाणिकपणे काम केले पाहिजे आणि आपल्या देशाच्या प्रगतीसाठी योगदान दिले पाहिजे.
एवढे बोलून मी माझे भाषण संपवतो.
जय हिंद!
नेताजी सुभाषचंद्र बोस 10 ओळी भाषण मराठी
- आदरणीय शिक्षक आणि माझ्या मित्रमैत्रिणींनो,आज मी महान स्वातंत्र्यसैनिक नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांच्याबद्दल काही शब्द सांगणार आहे.
- नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांचा जन्म २३ जानेवारी १८९७ रोजी कटक येथे झाला.
- नेताजी सुभाषचंद्र बोस हे लहानपणापासूनच अत्यंत हुशार, शिस्तप्रिय आणि देशभक्त होते.
- नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांनी आयसीएस ही मोठी नोकरी सोडून देशसेवा करण्याचा निर्णय घेतला.
- भारताला स्वातंत्र्य मिळवून देण्यासाठी त्यांनी मोठा संघर्ष केला.
- नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांनी “आझाद हिंद फौज” स्थापन करून ब्रिटिशांविरुद्ध लढा दिला.
- “तुम मुझे खून दो, मैं तुम्हें आज़ादी दूँगा” हा त्यांचा प्रसिद्ध नारा आहे.
- नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांचे धैर्य, त्याग आणि देशप्रेम आजही आपल्याला प्रेरणा देतात
- आपणही नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांच्या आदर्शांवर चालून देशासाठी काम केले पाहिजे.
- आदरणीय नेताजी सुभाष चंद्र बोस यांच्या बद्दल एवढे बोलून मी माझे भाषण संपवतो जय हिंद!
नेताजी बोस यांचे संपूर्ण नाव काय होते?
नेताजी बोस यांचे संपूर्ण नाव सुभाषचंद्र जानकीनाथ बोस असे होते.
नेताजी सुभाष चंद्र बोस यांनी कोणत्या सेनेची स्थापना केली होती?
नेताजी सुभाष चद्र बोस यांनी आझाद हिंद सेनेची स्थापना केली होती.
नेताजी सुभाष चंद्र बोस यांनी स्वातंत्र्यासाठी कोणता नारा दिला होता?
“तुम मुझे खून दो, में तुम्हें आझादी दुंगा”, असा नारा नेताजी सुभाष चंद्र बोस यांनी स्वातंत्र्यसंग्रामामध्ये दिला होता.