नोकरी करणाऱ्या महिलांच्या समस्या मराठी निबंध: नोकरी म्हटलं की आपल्या डोळ्यासमोर येते ते म्हणजे घड्याळ आणि त्या घड्याळाच्या वेळेप्रमाणे चालणारी आपल्या सभोवतालची माणसं. जसजसे औद्योगिकरण वाढत गेले आणि लोक शिक्षण घेऊन बाहेर पडू लागले तस तशी नोकरी करणाऱ्या लोकांची संख्या वाढत गेली. काही दशकांपूर्वी नोकरी या क्षेत्रामध्ये पुरुषांची मक्तेदारी आढळून येत होती मात्र आता काळ बदललेला आहे आणि या बदललेल्या काळात स्त्री देखील पुरुषाच्या खांद्याला खांदा लावून या क्षेत्रात उतरलेली आढळून येते.
आजच्या काळात स्त्रिया पुरुषांप्रमाणेच उच्च शिक्षण घेतात आणि अनेक नामवंत कंपन्यांमध्ये अगदी मोठ्या हुद्द्यावर कार्यरत देखील असलेल्या आढळून येतात. हे जरी आज आपल्या आजूबाजूला दिसत असले तरी एक न दिसणारी बाजू देखील आहे जी पाहण्यासाठी आपल्याला स्त्रीच्या अंतर्मनात डोकवावे लागेल.
आजच्या काळातील स्त्री शिकली, नोकरी करून स्वतःच्या पायांवर उभी राहिली मात्र या सगळ्यांमध्ये तिचे स्त्री पण देखील तिला वारंवार सिद्ध करावे लागते ही खरी शोकांतिका आहे. आज कित्येक स्त्रिया घराबाहेर पडतात आणि स्वतःचे अस्तित्व निर्माण करण्यासाठी दिनरात्र झगडताना दिसतात.
स्त्रियांनी जगाचा भार उचलला मात्र त्यांच्यावर असलेला संसाराचा भार आजही त्या एकट्याच पेलताना दिसून येतात. मला इथे असं मुळीच म्हणायचं नाही की पुरुष संसाराचा भार पेलतच नाही म्हणून. मात्र आजही काही गोष्टी ज्या फक्त स्त्रीने केल्या पाहिजेत असा समज समाजात आहे तो अजूनही तेवढाच ठळक आहे.
आजच्या काळात नोकरी करणारी स्त्री सकाळी कामावर जाण्याआधी स्वतःचे आणि घरातील इतर सदस्यांचे जेवण बनवूनच घराबाहेर पडते. खूप कमी भाग्यशाली स्त्रिया अशा आहेत की ज्यांना सकाळी इतरांचे आवरून निघण्याची तितकीशी गरज भासत नाही किंवा ते काम करण्यासाठी नोकर चाकर ठेवण्याइतपत त्या नक्कीच कमावतात.
स्वतःचे अस्तित्व निर्माण करण्याच्या या धडपडीमध्ये देखील स्त्रिया स्वतःच्या कुटुंबाविषयी असलेल्या जबाबदाऱ्या झटकताना कधीच आढळून येणार नाहीत, या उलट तुम्ही कधी कुठल्या पुरुषाला पाहिलं आहे का जो स्वतः सोबतच घरातील इतरांचे देखील डबे तयार करून मग कामावर जातो? असा पुरुष जर तुम्ही पाहिला असेल तर खरंच तुम्ही खूप भाग्यशाली आहात.
नोकरीसाठी बाहेर पडताना स्त्रियांना आपल्या मुलाबाळांचीही सतत चिंता सतावत असते. मुलांच्या परीक्षा जवळ आल्या की त्यांचा अभ्यास करून घेणे तसेच ते आजारी पडले असतील तर त्यांची पूर्ण सेवा करणे आणि मुलांना वेळोवेळी चांगले संस्कार देत राहणे अशा अनेक आघाड्यांवर स्त्रिया अविरत कार्यरत असतात.मित्रांनो हे तर झाले त्या स्त्रीच्या वैयक्तिक आयुष्यात येणाऱ्या समस्या मात्र त्यावर मात करत स्त्री स्वतःचे आणि कुटुंबाचे पालन पोषण करण्याकडे कटाक्षाने लक्ष देऊन असते.
एखादी स्त्री जेव्हा कामानिमित्त अथवा नोकरीनिमित्त घराबाहेर पडते तेव्हा तिला तेथील वातावरणाशी देखील स्वतःला जुळवून घ्यावे लागते. आज कालच्या नोकऱ्यांमध्ये असलेली स्पर्धा आणि त्या स्पर्धेमध्ये टिकून राहण्यासाठी अंगी कौशल्य असणे अत्यंत गरजेचे आहे. आजच्या काळामध्ये स्त्रिया या काळा बरोबर चालण्याला प्राधान्य देतात. आजच्या आधुनिक युगात महिलांनी शिक्षण, उद्योग, विज्ञान, राजकारण, क्रीडा अशा सर्वच क्षेत्रांत उल्लेखनीय प्रगती केली आहे. एकेकाळी घरापुरते मर्यादित असलेले त्यांचे कार्यक्षेत्र आज संपूर्ण समाजव्यवस्थेत विस्तारले आहे.
महिला डॉक्टर, अभियंता, शिक्षक, पोलीस अधिकारी, सैनिक, उद्योजिका अशा विविध भूमिकांमध्ये कार्यरत आहेत. तरीही नोकरी करणाऱ्या महिलांना अनेक प्रकारच्या समस्या आणि आव्हानांना सामोरे जावे लागते.सर्वप्रथम समस्या म्हणजे घर आणि नोकरी यामधील समतोल राखणे. महिलांना सकाळपासून रात्रीपर्यंत घरातील जबाबदाऱ्या पार पाडाव्या लागतात. स्वयंपाक, मुलांची काळजी, घरकाम, वृद्धांची सेवा या सर्व जबाबदाऱ्या बहुतेक वेळा महिलांवरच येतात. त्याचबरोबर नोकरीतील कामाचा ताणही असतो. त्यामुळे शारीरिक आणि मानसिक थकवा वाढतो.
दुसरी महत्त्वाची समस्या म्हणजे कार्यस्थळी भेदभाव. काही ठिकाणी महिलांना पुरुषांइतका सन्मान किंवा समान संधी दिली जात नाही. पदोन्नतीच्या वेळी महिलांना मागे टाकले जाते. काही ठिकाणी समान काम करूनही महिलांना कमी वेतन दिले जाते. ही वेतन विषमता ही गंभीर समस्या आहे.तिसरी समस्या म्हणजे कार्यस्थळी छळ व असुरक्षितता. अनेक महिलांना लैंगिक छळ, टोमणे, अपमानास्पद वर्तन यांना सामोरे जावे लागते. त्यामुळे त्यांचा आत्मविश्वास कमी होतो आणि कामाच्या ठिकाणी असुरक्षिततेची भावना निर्माण होते.
सरकारने कायदे केले असले तरी सर्वत्र त्यांची अंमलबजावणी प्रभावीपणे होत नाही.मातृत्व रजा आणि बालसंगोपन सुविधा यांचाही अभाव अनेक महिलांसाठी अडचणीचा ठरतो. लहान मुलांची काळजी घेण्यासाठी योग्य सुविधा नसल्यामुळे काही महिलांना नोकरी सोडावी लागते. कामाच्या ठिकाणी क्रेच सुविधा नसणे ही मोठी समस्या आहे.याशिवाय प्रवासाची अडचण हीही एक समस्या आहे. विशेषतः मोठ्या शहरांत महिलांना लांब अंतर प्रवास करावा लागतो. गर्दी, सुरक्षिततेचा अभाव, वेळेचा अपव्यय यामुळे त्रास होतो. काही वेळा उशिरापर्यंत काम केल्यास सुरक्षित घरी पोहोचणे कठीण जाते.मानसिक ताण आणि आरोग्याच्या समस्या देखील वाढत आहेत.
सततचा ताण, झोपेचा अभाव, योग्य आहार न मिळणे यामुळे आरोग्यावर परिणाम होतो. कुटुंब आणि समाजाकडून अपेक्षा मोठ्या असतात. प्रत्येक क्षेत्रात उत्कृष्ट कामगिरी करावी लागेल अशी अपेक्षा महिलांकडून ठेवली जाते.ग्रामीण भागातील महिलांची परिस्थिती अधिक कठीण असते. शेती, कारखाने किंवा लघुउद्योगांमध्ये काम करणाऱ्या महिलांना कमी वेतन, असुरक्षित वातावरण आणि आरोग्याच्या समस्या भेडसावतात. त्यांना शिक्षण आणि माहितीचा अभाव असल्यामुळे आपले हक्क माहिती नसतात.या सर्व समस्यांवर उपाय म्हणून समाजाची मानसिकता बदलणे आवश्यक आहे.
महिलांना घरकामात कुटुंबीयांनी सहकार्य करणे गरजेचे आहे. कार्यस्थळी समान वेतन आणि समान संधी दिल्या पाहिजेत. छळविरोधी कायद्यांची कठोर अंमलबजावणी करावी. कामाच्या ठिकाणी बालसंगोपन सुविधा उपलब्ध करून द्याव्यात. महिलांच्या सुरक्षिततेसाठी ठोस उपाययोजना कराव्यात.शेवटी असे म्हणता येईल की, नोकरी करणाऱ्या महिलांनी समाजाच्या प्रगतीत मोठा वाटा उचलला आहे. त्यांच्या समस्या समजून घेऊन त्यावर योग्य तोडगा काढणे ही समाजाची जबाबदारी आहे. महिलांना सुरक्षित, सन्माननीय आणि समतोल वातावरण मिळाले तर देशाची प्रगती अधिक वेगाने होईल.
नोकरी करणाऱ्या महिलांच्या समस्या निबंध दहा ओळी
- आजच्या काळात अनेक महिला घराबाहेर जाऊन नोकरी करतात.
- नोकरी करणाऱ्या स्त्रियांना घर आणि नोकरी यांचा समतोल राखावा लागतो.
- घरकाम आणि मुलांची जबाबदारी प्रामुख्याने महिलांवरच येते.
- कार्यस्थळी काही ठिकाणी भेदभावाचा सामना करावा लागतो.
- समान काम करूनही कधी कधी कमी वेतन दिले जाते.
- काही महिलांना कार्यस्थळी छळ किंवा असुरक्षिततेची भावना असते.
- लांबचा प्रवास आणि वेळेचा ताण ही मोठी समस्या असते.
- मातृत्व रजा आणि बालसंगोपन सुविधांचा अभाव जाणवतो.
- सततच्या ताणामुळे आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो.
- नोकरी करताना येणाऱ्या या समस्या दूर करण्यासाठी समाजाची मानसिकता बदलणे आवश्यक आहे.
नोकरी करणाऱ्या महिलांना सर्वात मोठी अडचण कोणती येते?
घर आणि नोकरी यांचा समतोल राखणे ही सर्वात मोठी अडचण असते. घरकाम, मुलांची काळजी आणि कार्यालयीन जबाबदाऱ्या सांभाळताना मानसिक व शारीरिक ताण वाढतो.
कार्यस्थळी महिलांना कोणत्या प्रकारच्या समस्या येतात?
कार्यस्थळी महिलांना काही ठिकाणी भेदभाव, कमी वेतन, पदोन्नतीत अन्याय, तसेच छळ किंवा असुरक्षिततेच्या समस्या निर्माण होतात.
नोकरदार महिलांना भेडसावणाऱ्या समस्या कमी करण्यासाठी काय उपाय करता येतील?
कुटुंबीयांनी सहकार्य करणे, समान वेतन व संधी देणे, छळविरोधी नियमांची अंमलबजावणी करणे आणि कार्यस्थळी बालसंगोपन सुविधा उपलब्ध करणे आवश्यक आहे.